Gözün
Bölümleri
GÖZBEBEĞİ (PUPİL)
Gözbebeği irisin merkezindeki
siyah bir daire gibi gözüken deliktir. Gözün içi karanlık
bir odacık gibi görev gördüğü için bu delik siyah gözükür.
Bazen fotoğraf çekimi sırasında fotoğraf makinasının
flaşı patladığı zaman bu odacığın içi aydınlanabilir
ve gözün iç kısmının rengi olan kırmızı-sarı renk fotoğrafta
gözükebilir. Kimi fotoğraflarda gözlerin kırmızı gözükmesinin
sebebi budur. Aynı şekilde göz hekimleri özel bir aydınlatma
sistemiyle bu odacığı aydınlatarak, göz bebeğinin bakarak
gözün arkasını görebilirler.
Bu muayenede kullanılan
cihaza retinoskop adı verilir (Skop: bakmaya, görmeye
yarayan, retina: gözün arka kısmı, ağ tabaka). Göz
muayenesinde göz hekimleri göz bebeğini büyüten bir
damla damlatırlar. Bunun sebebi büyük bir gözbebeğinden
gözün arka kısmının çok daha iyi bir şekilde görülebilir
olmasıdır. Böylece gözün arkasında çok daha geniş bir
alan görülebilir ve değerlendirilebilir. Ayrıca dikkat
edilirse bu damlanın etkisindeyken hasta ışıklardan
çok rahatsız olur bunun sebebi ise fazla ışıkta gözbebeğini
küçültme yeteneğinin geçici olarak ortadan kalkmasıdır.
Eğer bir benzetme yapacak
olursak iris ve gözbebeği, fotoğraf makinelerinde diafram
adı verilen mekanizmaya benzer. Yeni fotoğraf makinalarında
tamamen otomatik olan diafram-apertür (açıklık) ayarı,
eskiden manüel (elle) ayarlanıyordu. Karanlık ortamlarda
apertür geniş kullanılırken (A), ortam çok aydınlık
olduğu zaman apertür küçültülür (B). Böylece filmin
aşırı aydınlıktan yanması ya da karanlıkta yapılan
bir çekimde hiçbir şeyin gözükmediği kapkaranlık bir
resim elde edilmesi engellenmiş olur.
Göz de aynı prensiple
çalışır, göze giren ışık miktarı gözbebeğinin büyüklüğüyle
ayarlanır. Aydınlık ortamlarda gözbebeği küçülür. Böylece
göze az ışık girer (3). Karanlıkta ise genişlemesiyle
gözün arka kısmına daha çok ışık ulaşır (1).